Category: Library Blog

 इतिहासात घोड्यांनी एक मोठा बदल पाहिलाय. तंत्रज्ञानामुळे “जॉब” गमावलेला घोडा हा प्रथम प्राणी असेल. आधी गाड्या आल्या, मग इंजिन्स आली आणि घोड्यांचं काम कमी झालं. पण आता आपण पुन्हा त्याच घोड्यांना एका नवीन रूपात परत आणतोय. हे ऐकायला थोडं मजेशीर वाटतंय ना? 😄

DEEP Robotics ने नुकताच त्यांचा M20 Pro नावाचा रोबोट लाँच केला आहे. दिसायला हा एखाद्या घोड्यासारखा वाटतो, पण त्यामागे जबरदस्त तंत्रज्ञान आहे.

M20 Pro मध्ये काय खास आहे?

स्मार्ट सेन्सर्स: यामध्ये 3D LiDAR आणि Depth Cameras आहेत, ज्यामुळे हा रोबोट आपल्या आजूबाजूचा रस्ता स्वतः शोधू शकतो आणि अडथळे सहज पार करतो.

मजबूत बांधणी: याला IP66 रेटिंग मिळाले आहे, म्हणजेच हा पाऊस, धूळ आणि चिखलातही आरामात काम करू शकतो.

शक्तिशाली मोटर्स: याच्या पायांमध्ये प्रगत मोटर्स आहेत, ज्यामुळे तो पायऱ्या चढू शकतो आणि खडबडीत जमिनीवर घोड्यासारखा धावू शकतो.

काम करण्याची क्षमता: हा रोबोट साधारण २० ते ४० किलो वजन वाहून नेऊ शकतो आणि एकदा चार्ज केल्यावर २ ते ४ तास सतत चालू शकतो.

याचा उपयोग काय?

केवळ मनोरंजनासाठीच नाही, तर औद्योगिक तपासणी (Industrial Inspection) आणि कठीण ठिकाणी माल पोहोचवण्यासाठी याचा वापर होऊ शकतो. घोड्यासारख्या उंच पायांमुळे हा उंच गवत किंवा दगडधोंड्यांच्या रस्त्यावर इतर छोट्या रोबोट्सपेक्षा जास्त वेगाने चालू शकतो. 🎡

काय सांगावं, कदाचित भविष्यात आपण पुन्हा घोड्यावर बसून फिरू! फरक इतकाच की हे घोडे इलेक्ट्रिक असतील. ⚡🐎

कसं असतं बघा—आधी गाड्यांनी घोड्यांची जागा घेतली आणि आता हे इलेक्ट्रिक घोडे गाड्यांची जागा घेतील असं दिसतंय. चक्र पूर्ण झालं म्हणायचं!

(संकलन – श्याम धारासूरकर, librarian उरण महाविद्यालय, उरण )

लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर 9892798322

( please visit library-blog for more articles )

रॉबर्ट कियोसाकी यांचे रिच डॅड, पुअर डॅड हे एक अत्यंत गाजलेले पुस्तक. यामध्ये रॉबर्ट कियोसाकी यांनी स्वतःच्याच गोष्टी द्वारे पैसे कमावणे, वाढविणे, सांभाळणे आणि आर्थिकदृष्टया स्वतंत्र होण्याचे नियम सांगितले आहेत.

भरपूर शिकून नोकरी करणारे आणि तरीही पैशांची चणचण जाणवणारे रॉबर्ट चे वडील, आणि कमी शिकलेले मात्र योग्य गुंतवणूक करून श्रीमंत झालेले रॉबर्टच्या मित्राचे वडील ! या दोघांकडून रॉबर्ट काय शिकला ते या पुस्तकात सांगितले आहे.

प्रकाशित झाल्यानंतर आज कित्येक वर्षे झाली, तरी आजही हे पुस्तक विक्रीचे नवे नवे उच्चांक गाठत आहे. कित्येक लोकांचे आयुष्य या पुस्तकाने बदलून टाकले आहे.

ज्यांना शक्य असेल त्यांनी पूर्ण पुस्तक अवश्य वाचा.

आणि ज्यांना शक्य नसेल त्यांनी खाली दिलेले आठ नियम (या पुस्तकातील अत्यंत महत्वाचे 8 मुद्दे) नीट समजावून घ्या.

जर हे नियम वापरले तर आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र होण्यापासून तुम्हाला कोणीच रोखू शकणार नाही.

*1. तुमच्या विचारांची दिशा बदला* –

‘एखादी वस्तू विकत घेण्याची माझी ऐपत नाही’ असं जेव्हा तुम्ही म्हणता तेव्हा तुम्ही स्वतःच स्वतःच्या प्रगतीत अडथळा निर्माण करता, त्याऐवजी, जेव्हा तुम्ही म्हणता, ‘ अमुक एक वस्तू विकत घेण्यासाठी अधिक पैसे मी कसे बरं कमावू शकतो ?’ तेव्हा तुमच्या मेंदूला चालना मिळते आणि तुमचा मेंदू तुमचे उत्पन्न कसे वाढेल, त्यासाठी तुम्ही काय काय करू शकता या दिशेनी विचार करू लागतो. म्हणूनच, या क्षणापासून, तुमच्या मेंदूत येणाऱ्या प्रत्येक नकारात्मक विचाराला सकारात्मक विचारामध्ये परावर्तीत करा. एखादी गोष्ट मी करू शकणार नाही हा विचार कधीच करू नका, तर त्याऐवजी, अमुक एखादी गोष्ट मी कशी बरं करू शकेन याचा विचार करायला लागा. सरावाने तुम्ही स्वतःसाठी स्वतःच एक पोषक दृष्टीकोन विकसीत कराल हे लक्षात घ्या.

Rich dad poor dad या पुस्तकाचे लेखक रॉबर्ट कीयोसाकींनीही जीवघेण्या स्पर्धेपासून लांब कसं रहायचं हे लहानपणीच जाणलं होतं. मित्राच्या वडीलांसाठी विनामूल्य काम करताना ते त्यांच्या भीतीपासून मुक्त होणं शिकले होते तसंच मित्रासाठी आणि स्वतःसाठी अधिक पैसे कमावण्याची आकांक्षाही तेव्हाच त्यांच्या मनात रूजली होती.

*2. आर्थिक साक्षर व्हा* –

कीयोसाकी म्हणतात, ‘बुद्धिमत्ता अडचणी सोडवते आणि धनाचे उत्पादन करते. आर्थिक बुद्धिमत्तेशिवाय मिळणारे धन हे अल्पावधीतच नष्ट होते.’

आपली शिक्षणव्यवस्था आपल्याला पैशांसाठी काम करायला शिकवते, पण पैसे कसे मिळवायचे, धनसंचय कसा करायचा आणि धनाचे व्यवस्थापन कसे करायचे हे आपल्याला शिकवले जात नाही. प्रत्यक्षात आपल्याला हे सगळं शिकवायला हवं.

आर्थिक सक्षमता आपल्याला आर्थिक स्वातंत्र्याप्रत नेते. याचसाठी महागाईकडे (inflation) लक्ष ठेवा आणि आपली आर्थिक उद्दीष्ट पूर्ण करण्यासाठी योग्य गुंतवणूक करा किंवा मालमत्ता जमा करा. Assets विकत घ्या आणि liabilities कमी करा.

*3. स्वतःच्या कामावर किंबहुना स्वतःच्या कामाकडेच लक्ष केंद्रीत करा* –

तुमच्या अंतिम ध्येयावर लक्ष केंद्रीत करा ज्यामुळे तुम्हाला आर्थिक स्वातंत्र्य प्राप्त होणार आहे आणि त्यासाठी त्यादृष्टीनेच काम करत रहा असं रॉबर्ट कीयोसाकी म्हणतो. म्हणूनच, सधन होण्यासाठी निरनिराळे मार्ग शोधत रहा. व्यवसायात गुंतवणूक करण्याच्या संधी शोधत रहा. अधिकाधिक मालमत्ता निर्माण करण्यासाठी प्रयत्नशील रहा.. आणि जो पैसा कमावाल तो अशारितीने गुंतवा की त्यातून तुम्हाला अधिक परतावा मिळत राहील. एकंदरीत काय, तर तुमचा पैसा तुमच्यासाठी वेळेला कामी आला पाहिजे. पैशासाठी तुम्ही नाही, तर तुमच्यासाठी पैसा आहे हे लक्षात ठेवा.

*4. जोखीम पत्करा आणि आलेल्या अनुभवांतून स्मार्ट व्हा* –

श्रीमंत लोक जोखीम पत्करतात कारण त्यांना त्यांच्या आयुष्यात अनेक अशा संधी सापडतात ज्यामुळे त्यांना कोट्यधीश होता येऊ शकेल ! रॉबर्ट कीयोसाकींनी सुमारे 18000 डॉलर्सची पहिली छोटीशी गुंतवणूक केली होती जी त्यांना दरमहा 25 डॉलर्सचा देत होती. ही रक्कम जरी फार मोठी नव्हती तरीही त्यामुळेच ते स्मार्ट तर झालेच आणि भविष्यात प्रत्येक गुंतवणुकीपाठोपाठ त्यांच्यातील स्मार्टनेस वाढला. म्हणूनच गुंतवणूक करताना विचारपूर्वक जोखीम पत्करा आणि प्रत्येक अनुभवांती अधिकाधिक सधन आणि स्मार्ट व्हा.

*5. कॉर्पोरेट करभरणीची पद्धत समजून घ्या* –

लेखक सांगतात, कॉर्पोरेट कंपनी आधी कमावते, खर्च करते आणि मग उरलेल्या उत्पन्नावर कर भरते, परंतु सामान्य व्यक्तींना मात्र आधी त्याच्या उत्पन्नातील काही भाग कर म्हणून भरावी लागते आणि मग उरलेली रक्कम खर्च करता येते. ही व्यवस्था एकप्रकारचे शोषण करणारीच आहे मात्र हे थांबवता येऊ शकेल. हे थांबवण्यासाठी, अकांउंटींग, गुंतवणूक, शेअर बाजार आणि कायदा या चार बाबींचे सखोल ज्ञान हवे. यामुळे तुम्ही करपरताव्याचे योग्य नियोजन करू शकाल आणि कर वाचवू शकाल ज्यामुळे अंतिमतः तुम्ही तुमच्या संपत्तीची गुंतवणूक करून अधिक सधन होऊ शकाल.

*6. पैसा शोधा*

कीयोसाकी म्हणतो, एक शिक्षित मन हेच श्रीमंत मन असते. कारण, जेव्हा तुम्ही स्वतःला आर्थिक बाबतीत धिटाईने पुढे न्याल तेव्हाच तुमची प्रगती होईल. श्रीमंत माणसं अडचणीतूनही स्वतःचं नशीब घडवतात आणि हेच पैशालाही लागू होतं. पैसा निर्माण करावा लागतो.

आर्थिक साक्षरतेचे महत्त्व अधोरेखित करताना लेखक म्हणतो, बुद्धीमान लोकांच्या ज्ञानाला भांडवल समजा व त्यांना आपल्यासह कामात सहभागी करून घ्या. तुमची ज्ञानवृद्धी झाल्याने तुमची ताकद वाढते हे लक्षात घ्या.

म्हणूनच, गुंतवणुकीच्या निरनिराळ्या पर्यायांची ओळख व माहिती करून घ्या. तुमच्यासाठी स्वतंत्रपणे अभ्यास करून गुंतवणूकीचे योग्य पर्याय देणाऱ्या सेवांचा लाभ घ्या. ज्यामुळे तुम्ही आत्मनिर्भर व्हाल आणि स्वतंत्रपणे आर्थिक व्यवहार करू शकाल.

*7. जीवन फुलवण्यासाठी काम करा, पैशासाठी नाही !*

लेखक म्हणतो, ‘लोकं श्रीमंत होण्यासाठी केवळ एकाच तांत्रिक कौशल्यावर अवलंबून असतात’.मात्र खरी जीवनकौशल्य म्हणजे परस्पर संवाद, व्यवस्थेचे वा माणसांचे व्यवस्थापन. या सर्व बाबीही पैसे कमावण्याइतक्याच किंबहुना पैसे कमावण्यासाठी फार महत्त्वाच्या आहेत आणि दुर्दैवाने त्याही शाळेत शिकवल्या जात नाहीत. आर्थिक स्वातंत्र्य मिळवण्याच्या मार्गावर या सर्व जीवनकौशल्यांनाही तुम्ही आत्मसात केले पाहिजे. परिणामकारक संवाद आणि मनुष्यबळाचे व्यवस्थापन यामुळे तुमच्या गुंतवणूक सल्लागाराकडून योग्य आणि अर्थपूर्ण माहिती मिळवणे सहज शक्य होते हे लक्षात घ्या.

*8. भावनांवर नियंत्रण ठेवा* –

रॉबर्ट कीयोसाकी म्हणतो, मनुष्यप्राण्यामध्ये पाच लक्षणं सर्वसाधारणतः नेहमी आढळतात, भीती, दुसऱ्याचा उपहास करणे, आळशीपणा, वाईट सवयी आणि उद्धटपणा. मात्र, हे सर्व एखादी व्यक्ती कशा पद्धतीने वापरते त्याने खरा फरक पडतो.

आभाळ कोसळल्यागत निराश होऊ नका आणि त्याउलट अतिउत्साहाने वा अतिआशादायी होऊन खूप स्वप्नाळूही होऊ नका. त्याऐवजी, तुमचा भावनिक तोल नेमका राखण्यासाठी प्रयत्न करा आणि आर्थिक उद्दीष्ट पूर्ण करण्यासाठी लक्ष केंद्रीत करा. लक्षात घ्या, एखाद्या चंचल, अप्पलपोट्या आणि वेड्यासारखे विचार करणाऱ्या मनापेक्षा सुयोग्य प्रशिक्षित मन हे केव्हाही उत्तमच !

(संकलन – श्याम धारासूरकर, Librarian,उरण महाविद्यालय उरण )

लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर 9892798322

( please visit the library-blog for more articles)

व्यावसायिक जगात कधीकधी सर्वात साधे बदल सर्वात मोठा प्रभाव पाडतात. आज आपण एका अशा व्यक्तीबद्दल जाणून घेणार आहोत, ज्याने आपल्या बुद्धिमत्तेच्या जोरावर जगातील सर्वात मोठ्या कुरिअर कंपनीचे चित्रच बदलून टाकले.

ही गोष्ट २००७ मध्ये सुरू होते, जेव्हा रंगा (Ranga) नावाचा एक भारतीय तरुण UPS मध्ये ‘चीफ सायंटिस्ट’ म्हणून रुजू झाला. त्याच्याकडे ‘ORION’ नावाच्या एका प्रोजेक्टची जबाबदारी सोपवण्यात आली होती. UPS च्या ड्रॉयव्हर्सना सगळ्यात जलद delivery route आखून देण्यासाठीचे ही सिस्टम होती. हा प्रोजेक्ट गेल्या चार वर्षांपासून पूर्णपणे फ्लॉप ठरला होता. करोडो डॉलर्सची गुंतवणूक करूनही, ही सिस्टम ड्रायव्हर्सना असे विचित्र रस्ते सांगायची की ड्रायव्हर्सचा संताप व्हायचा. रस्ते वाकड्या-तिकड्या (Zigzag) पॅटर्नचे असायचे, ज्यामुळे वेळ वाचण्याऐवजी वायाच जात होता. कोणताही सामान्य माणूस असता तर हा प्रोजेक्ट त्याक्षणी बंद करून टाकला असता, पण रंगाने तसे केले नाही.

रंगाने माघार न घेता प्रत्येक डेटा पॉईंट बारकाईने तपासण्यास सुरुवात केली. त्याला लवकरच जाणवले की ड्रायव्हर्स केवळ अंतरामुळे वैतागलेले नाहीत, तर त्यांना दुसरीच एखादी गोष्ट त्रास देत आहे. त्याने शोधले की ड्रायव्हर्सचा सर्वाधिक वेळ नेमका कुठे जातो, सर्वाधिक इंधन कुठे जळते आणि सर्वाधिक अपघात कुठे होतात. या सर्व प्रश्नांचे उत्तर एकाच गोष्टीकडे जात होते, ती म्हणजे ‘डावीकडे वळणे’ (Left Turns). अमेरिकेसारख्या देशांत जिथे उजव्या बाजूने गाडी चालवली जाते, तिथे डावीकडे वळताना समोरून येणाऱ्या ट्रॅफिकची वाट पाहावी लागते. रंगाच्या लक्षात आले की, एक ट्रक डावीकडे वळण्यासाठी साधारण दोन ते तीन मिनिटे सिग्नलवर शांत उभा राहतो, ज्यामुळे इंधन जास्त जळते आणि अपघाताची शक्यताही कैक पटीने वाढते.

या माहितीच्या आधारे रंगाने आपला प्रोजेक्ट मॅनेजर बॉब याच्यासोबत मिळून संपूर्ण सिस्टिम पुन्हा डिझाइन केली. त्यांनी असा नियम बनवला की शक्य असेल तिथे डावीकडे वळणे टाळून फक्त सरळ किंवा उजवीकडे वळणारे रस्ते निवडायचे. ऐकायला हे कदाचित विरोधाभासी वाटेल, कारण कधीकधी उजवीकडून वळून जाण्यासाठी अंतर थोडे वाढायचे. मात्र, सिग्नलवर वाया जाणारी ती काही मिनिटे वाचल्यामुळे एकूण प्रवासाचा वेळ आणि इंधन मोठ्या प्रमाणात वाचू लागले. २०१२ पर्यंत हा ‘ORION’ सिस्टम पूर्ण UPS मध्ये लागू झाला आणि त्याचे निकाल जबरदस्त होते. या एका बदलामुळे कंपनीची दरवर्षी ४०० दशलक्ष डॉलर्सची बचत झाली आणि ड्रायव्हर्सचा तब्बल १०० दशलक्ष मैलांचा प्रवास कमी झाला.

या संपूर्ण प्रकरणातून एक महत्त्वाचा धडा मिळतो तो म्हणजे डेटाची ताकद. आपण नेहमी आपल्या ‘अंतर्ज्ञानावर (intution) ‘ विश्वास ठेवतो. सगळ्यात जवळचा मार्ग हाच सगळ्यात प्रभावी मार्ग वाटतो. ड्रायव्हर्सनाही सुरुवातीला वाटायचे की उजवीकडून लांबून जाणे मूर्खपणाचे आहे. पण जेव्हा डेटा समोर आला, तेव्हा गृहीतकांपेक्षा वास्तव पूर्णपणे वेगळे निघाले.

प्रसिद्ध मॅनेजमेंट गुरु “एलियाहु गोल्डरॅट” हे देखील कामाच्या वेगापेक्षा विना – अडथळा flow तयार करण्याबद्दल सांगत. कधीकधी आपल्या व्यवसायात किंवा आयुष्यात प्रगती करण्यासाठी प्रवाहाच्या विरुद्ध जाणारे आणि ‘डावी वळणं’ टाळणारे निर्णय घेणेच सर्वात फायदेशीर ठरते.

(संकलन -श्याम धारासूरकर, Librarian, उरण महाविद्यालय उरण )

लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर 9892798322

(Please visit library-blog for more articles )

तंत्रज्ञान विश्वात दररोज नवनवीन बदल होत असतात, पण काही घडामोडी अशा असतात ज्या भविष्यातील इंटरनेटचे स्वरूप पूर्णपणे बदलण्याची क्षमता ठेवतात. अलीकडेच टेक जगतात अशीच एक खळबळजनक बातमी आली—Meta ने ‘Moltbook’ हे प्लॅटफॉर्म विकत घेतले आहे. वरवर पाहता हे एक साधे बिझनेस ॲक्विझिशन वाटू शकते, परंतु जर आपण यामागचा विचार केला, तर हे इंटरनेटच्या एका नवीन आणि क्रांतिकारी टप्प्याचे संकेत देणारे पाऊल आहे. कारण Moltbook हे माणसांसाठी बनवलेले साधे सोशल नेटवर्क नसून, ते AI एजंट्ससाठी बनवलेले जगातले पहिले सोशल नेटवर्क आहे.

एआय आता फक्त चॅटबॉट राहिलेला नाही
काही काळापूर्वी एआय (AI) म्हणजे फक्त प्रश्नांची उत्तरे देणारा एक ‘चॅटबॉट’ होता. परंतु, गेल्या काही आठवड्यांत मोठ्या घडामोडी घडल्या आहेत. OpenAI ने ‘OpenClaw’ या ओपन-सोर्स एजंट फ्रेमवर्कच्या निर्मात्यांना आपल्या टीममध्ये सामील करून घेतले आहे. याचा साधा अर्थ असा की, आता एआय फक्त चॅट करण्यापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. तो आता इंटरनेट ब्राउझ करू शकतो, विविध डिजिटल टूल्स वापरू शकतो आणि एखाद्या ‘डिजिटल कामगारा’प्रमाणे प्रत्यक्ष कृती करू शकतो. उदाहरणार्थ, एखादा एआय एजंट तुमच्यासाठी सखोल रिसर्च करू शकतो, वेगवेगळ्या वेबसाइट्सवरून माहिती गोळा करू शकतो आणि अगदी इतर एआय एजंट्सशी संवाद साधून तुमची कामे पूर्ण करू शकतो. थोडक्यात, एआय आता “उत्तर देणारी मशीन” न राहता “काम करणारा एजंट” बनत आहे.

Moltbook: बॉट्सचे अनोखे सोशल नेटवर्क
याच पार्श्वभूमीवर Moltbook ची एन्ट्री होते. Moltbook हे एक अतिशय वेगळे आणि कदाचित सुरुवातीला थोडे विचित्र वाटणारे प्लॅटफॉर्म आहे. याचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे मुख्य वापरकर्ते माणसं नसून एआय एजंट्स आहेत. या प्लॅटफॉर्मवर हे एजंट्स स्वतःहून पोस्ट करू शकतात, एकमेकांच्या पोस्टला रिप्लाय देऊ शकतात आणि माहितीची देवाणघेवाण करू शकतात. कल्पना करा, एक असे सोशल नेटवर्क जिथे बॉट्स बॉट्सशी संवाद साधत आहेत! हे एखाद्या सायन्स फिक्शन चित्रपटातील कथेसारखे वाटत असले, तरी ही आता वास्तव बनू पाहत आहे.
Meta ने Moltbook का विकत घेतले?
मार्क झुकरबर्ग आणि Meta कडे सोशल नेटवर्क चालवण्याचा प्रदीर्घ अनुभव आहे. Facebook, Instagram आणि Threads च्या माध्यमातून त्यांनी मानवी संवादावर आपली पकड निर्माण केली आहे. मग आता त्यांनी एआय एजंट्सच्या नेटवर्कमध्ये गुंतवणूक का केली? याचे उत्तर स्पष्ट आहे—मेटाला खात्री आहे की इंटरनेटचा पुढचा टप्पा मानवांपेक्षा एआय एजंट्सभोवती जास्त फिरणार आहे.
आजच्या सोशल मीडियावर माणसं माणसांसाठी कंटेंट तयार करतात, पण उद्या कदाचित असे चित्र दिसेल जिथे:
– एआय एजंट्स एकमेकांशी संवाद साधतील.
– एजंट्स एकमेकांना प्रभावित (influence) करतील.
– एजंट्स एकमेकांना उत्पादने विकतील आणि स्वतःची एक स्वतंत्र ‘इकोसिस्टम’ तयार करतील.
याचाच अर्थ, मूळ इंटरनेटच्या आत एक समांतर “AI इंटरनेट” तयार होण्याची ही सुरुवात आहे.

मानवी इंटरनेटकडून एआय इंटरनेटकडे…
आज आपण जे इंटरनेट वापरतो ते प्रामुख्याने “Human Internet” आहे, जिथे मानवी भावना आणि क्रिया केंद्रस्थानी आहेत. परंतु, Moltbook सारख्या प्लॅटफॉर्ममुळे भविष्यात इंटरनेटवर माणसांपेक्षा एआय एजंट्स जास्त सक्रिय असू शकतात. तुमचा वैयक्तिक एआय एजंट तुमच्यासाठी विमानाचे तिकीट शोधेल, दुसऱ्या एजंटशी घासाघीस (negotiation) करून सर्वोत्तम किंमत मिळवेल आणि व्यवहार पूर्ण करेल. तुम्हाला फक्त अंतिम निर्णय घ्यावा लागेल. हे बदल इतके सूक्ष्म आहेत की अनेकांना अजून यामागचे गांभीर्य समजलेले नाही.

भविष्याचा टिपिंग पॉईंट
इतिहासात काही क्षण असे असतात जे जगाची दिशा बदलतात. ९० च्या दशकात इंटरनेटचे आगमन, २००७ मध्ये स्मार्टफोनची क्रांती आणि २०१० मध्ये सोशल मीडियाचा उदय—या सर्व बदलांच्या सुरुवातीला लोकांना त्याचे महत्त्व कळले नव्हते. आज Meta ने Moltbook विकत घेणे ही केवळ एक कॉर्पोरेट डील नाही, तर ती भविष्यातील इंटरनेटवर लावलेली एक मोठी पैज आहे.

कदाचित काही वर्षांनी आपण मागे वळून पाहू आणि म्हणू —
“Meta ने Moltbook विकत घेतले, एआय एजंट्सच्या युगाची हीच खरी सुरुवात होती”
एआय आता केवळ ‘जनरेटिव्ह’ राहिला नसून तो ‘ऑटोनॉमस’ (स्वतःहून काम करणारा) होत आहे. आपण सध्या एका नवीन युगाच्या उंबरठ्यावर उभे आहोत, जिथे इंटरनेटचा संपूर्ण अर्थ बदलणार आहे.

(संकलन – श्याम धारासूरकर Librarian, उरण महाविद्यालय उरण )
लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर 9892798322

आज आपण अशा एका वळणावर उभे आहोत जिथे जग पूर्णपणे बदलण्याच्या तयारी आहे. फेब्रुवारी २०२० मध्ये जेव्हा आपण ‘को*विड’बद्दल ऐकत होतो, तेव्हा कोणालाच वाटले नव्हते की पुढच्या ३ आठवड्यांत संपूर्ण जग ठप्प होईल. मॅट शुमर (Matt Shumer), जे ‘HyperWrite’ या प्रसिद्ध AI कंपनीचे CEO आहेत, त्यांच्या मते आपण सध्या AI च्या बाबतीत त्याच टप्प्यावर आहोत.

मॅट शुमर हे गेल्या ६ वर्षांपासून AI क्षेत्रात काम करत आहेत आणि त्यांनी अनेक यशस्वी AI प्रॉडक्ट्स तयार केले आहेत. अलीकडेच त्यांनी “Something Big Is Happening” (काहीतरी खूप मोठे घडत आहे…) नावाचा एक लेख लिहिला, जो अवघ्या चोवीस तासात चार कोटीहून जास्त लोकांनी वाचला. त्या लेखातील काही महत्वाचे मुद्दे वाचकांसाठी येथे मांडत आहे.
=====================================================
माझ्या मित्रांनो, आपण एका अशा वळणावर उभे आहोत जिथे जग पूर्णपणे बदलण्याच्या तयारीत आहे. फेब्रुवारी २०२० ची आठवण करून पहा. जर तुम्ही बारकाईने लक्ष दिले असेल, तर परदेशात एक व्हायरस पसरतोय यावर काही लोक चर्चा करताना दिसले असतील. पण आपल्यापैकी बहुतेकांचे त्याकडे लक्ष नव्हते. स्टॉक मार्केट तेजीत होते, तुमची मुले शाळेत जात होती, तुम्ही सहलींचे नियोजन करत होता. तेव्हा जर कोणी तुम्हाला सांगितले असते की लोक टॉयलेट पेपरचा साठा करत आहेत, तर तुम्हाला ते वेडे वाटले असते. पण फक्त तीन आठवड्यांत संपूर्ण जग बदलले. तुमची ऑफिसं बंद झाली आणि आयुष्य असे काही बदलले ज्यावर एक महिना आधी तुमचा स्वतःचाही विश्वास बसला नसता.

मी आज हे सर्व तुम्हाला सांगतोय कारण मी गेल्या सहा वर्षांपासून AI स्टार्टअप्स उभारत आहे आणि या क्षेत्रात गुंतवणूक करत आहे. मी या जगात वावरतोय. माझे कुटुंब, मित्र आणि ज्यांची मी काळजी करतो अशा लोकांसाठी मी हे लिहितोय, कारण मला त्यांना साध्या ‘कॉकटेल पार्टी’मधील उत्तरांपेक्षा खरे सत्य सांगायचे आहे. सत्य हे आहे की, आपण सध्या एका अशा ‘दिसण्यापेक्षा मोठा’ असलेल्या लाटेच्या टप्प्यावर आहोत, जी कोविडपेक्षाही अधिक प्रभावी ठरणार आहे.

मी AI क्षेत्रात काम करत असलो तरी, भविष्यात काय घडणार आहे यावर माझे किंवा या उद्योगातील बहुतेकांचे कोणतेही नियंत्रण नाही. हे भविष्य केवळ काही मोजक्या कंपन्यांमधील (OpenAI, Anthropic, Google DeepMind) काही शंभर संशोधकांकडून घडवले जात आहे. आम्ही फक्त या जमिनीला बसणारे धक्के सर्वात आधी अनुभवतोय.
मला हे सर्व इतके खात्रीने सांगता येतेय कारण हे माझ्या स्वतःच्या बाबतीत आधी घडले आहे. तंत्रज्ञान क्षेत्राबाहेरील लोकांना हे अद्याप उमजलेले नाही की, आम्ही फक्त भाकिते करत नाही आहोत, तर आमच्या स्वतःच्या नोकऱ्यांमध्ये जे घडले आहे त्याबद्दल आम्ही तुम्हाला सावध करत आहोत. पूर्वी AI हळूहळू प्रगती करत होते, पण २०२५ पासून प्रगतीचा वेग इतका प्रचंड वाढला की प्रत्येक नवीन मॉडेल आधीच्या मॉडेलपेक्षा खूप पटीने सरस ठरू लागले. ५ फेब्रुवारी २०२६ रोजी जेव्हा GPT-5.3 Codex आणि Claude Opus 4.6 लाँच झाले, तेव्हा मला जाणीव झाली की पाणी आता छातीपर्यंत आले आहे
.
आता मला माझ्या कामात तांत्रिक मदतीची गरज उरलेली नाही. मी फक्त साध्या इंग्रजी भाषेत मला काय हवे आहे ते लिहितो आणि ते काम आपोआप पूर्ण होते. हे केवळ एक कच्चा मसुदा नसून, मी स्वतः केले असते त्यापेक्षाही दर्जेदार काम AI करतेय. गेल्या काही महिन्यांपर्यंत मला AI ला वारंवार सूचना द्याव्या लागायच्या, चुका सुधाराव्या लागायच्या. पण आता तसे नाही. मी फक्त कामाचे स्वरूप सांगतो, संगणकापासून चार तास लांब जातो आणि परत येतो तेव्हा काम १००% पूर्ण झालेले असते. AI कडे आता केवळ माहिती नाही, तर ‘जजमेंट’ आणि ‘टेस्ट’ (अभिरुची) देखील आली आहे
.
याचा एक प्रॅक्टिकल अनुभव मी तुम्हाला देतो. मी AI ला सांगतो, “मला हे अ‍ॅप बनवायचे आहे, त्याचे स्वरूप असे असावे.” आणि ते AI हजारो ओळींचे कोड लिहिते. एवढेच नाही, तर ते स्वतः अ‍ॅप उघडून पाहते, बटणांवर क्लिक करते, एखाद्या माणसाप्रमाणे त्याची चाचणी घेते. जर त्याला एखादी गोष्ट आवडली नाही, तर ते स्वतःहून त्यात सुधारणा करते. जेव्हा ते मला सांगते की “अ‍ॅप तयार आहे”, तेव्हा ते सहसा परिपूर्ण असते.
हे सर्व इतक्या वेगाने का घडतेय? कारण AI आता स्वतःलाच तयार करण्यात मदत करत आहे. GPT-5.3 Codex हे पहिले मॉडेल आहे ज्याने स्वतःला विकसित करण्यासाठी मोलाची कामगिरी बजावली आहे. जसा जसा हा ‘फीडबॅक लूप’ फिरतोय, तसा तसा प्रगतीचा वेग वाढत चालला आहे. याला संशोधक ‘इंटेलिजन्स एक्सप्लोजन’ (बुद्धिमत्तेचा स्फोट) म्हणत आहेत. २०२७ पर्यंत आपल्याकडे अशा सिस्टिम्स असतील ज्या जवळपास प्रत्येक कामात कोणत्याही माणसापेक्षा अधिक हुशार असतील.
येणाऱ्या काळात याचा नोकऱ्यांवर प्रचंड परिणाम होणार आहे. अँथ्रोपिकचे CEO डारियो अमोदेई यांनी भाकीत केले आहे की ५०% एन्ट्री-लेव्हल व्हाईट कॉलर नोकऱ्या येत्या १ ते ५ वर्षात नष्ट होतील. हे कोणत्याही मागील ऑटोमेशनपेक्षा वेगळे आहे कारण AI हे केवळ एक कौशल्य नाही, तर ते मानवी बुद्धिमत्तेचाच पर्याय बनत आहे. कायदा, वित्त, औषधोपचार, अकाऊंटिंग किंवा सॉफ्टवेअर इंजिनिअरिंग—यांपैकी काहीही यातून सुटणार नाही.

या सर्वांचा अर्थ असा नाही की आपण हतबल व्हावे. पण आता सावध होण्याची वेळ आली आहे. जर तुम्ही आजही मोफत AI टूल्स वापरत असाल, तर तुम्ही जगाच्या तुलनेत एक वर्ष मागे आहात. तुम्हाला खरोखरच या लाटेवर स्वार व्हायचे असेल, तर पेड व्हर्जन्स वापरा आणि रोज किमान एक तास या टूल्ससोबत घालवा. जो माणूस ३ दिवसांचे काम १ तासात करून दाखवेल, तोच या नवीन युगात टिकून राहील. हा काळ भीतीचा नाही, तर स्वतःला अपडेट करण्याचा आहे. लक्षात ठेवा, हे तंत्रज्ञान आता थांबणार नाही, ते फक्त अधिक वेगवान होणार आहे.

— *मॅट शुमर*

(संकलन – श्याम धारासूरकर, Librarian, उरण महाविद्यालय उरण)
लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर 9892798322
===================