Author: kgucorg

1960 च्या सिंगापूरची गोष्ट आहे.

आजचं श्रीमंत, आधुनिक सिंगापूर डोळ्यासमोर आणू नका. त्या वेळी सिंगापूर नुकतंच स्वशासित झालेलं छोटंसं बेट होतं. तेल नाही. मोठी बाजारपेठ नाही. मागे विशाल भूभाग नाही. लष्करी ताकदही फारशी नाही.

अशा छोट्या देशाला दबावाखाली आणणं किती अवघड असणार?

अमेरिकेच्या CIA मधील काही लोकांनीही असाच विचार केला.

1960 मध्ये एका CIA एजंटने सिंगापूरच्या Special Branch मधील अधिकाऱ्याकडून गुप्त माहिती विकत घेण्याचा प्रयत्न केला. पण तो अधिकारी विकला गेला नाही. त्याने वरिष्ठांना माहिती दिली आणि CIA एजंट पकडला गेला.

आता अमेरिकेसमोर अडचण होती.

ही गोष्ट बाहेर आली, तर मोठी नामुष्की होणार होती.

मग अमेरिकेकडून दुसरा प्रस्ताव आला.

प्रकरण दाबून टाकण्यासाठी ली कुआन यू आणि त्यांच्या पक्षाला सुमारे 3.3 दशलक्ष अमेरिकन डॉलर देण्याची तयारी दाखवण्यात आली.

एका गरीब देशाच्या नेत्यासमोर ही रक्कम ठेवली गेली होती.

ली कुआन यू यांनी ती नाकारली.

पण इथे ही गोष्ट आणखी रंजक होते.

त्यांनी अमेरिकेला साधारण असं सांगितलं—मला किंवा माझ्या पक्षाला पैसे देऊ नका. त्याऐवजी सिंगापूरला आर्थिक विकासासाठी अधिकृत मदत द्या.

त्यांनी सुमारे 33 दशलक्ष डॉलरची औपचारिक development aid मागितली. ती मागणी मान्य झाली नाही.

वैयक्तिक फायद्यासाठी आलेल्या गुप्त पैशाचं रूपांतर देशासाठीच्या अधिकृत मदतीत करण्याचा त्यांचा प्रयत्न होता.

आणि ते शक्य झालं नाही, तरी त्यांनी स्वतःसाठीचे पैसे स्वीकारले नाहीत.

पुढे अमेरिकेचे Secretary of State Dean Rusk यांनी या प्रकरणाची दखल घेत ली यांना पत्राद्वारे माफी मागितली आणि ते प्रकरण तिथेच मिटवलं.

ली कुआन यू यांनी सुरुवातीला काही वर्षे ही गोष्ट गुप्त ठेवली होती. पण ऑगस्ट 1965 मध्ये एका मुलाखतीत त्यांनी या घटनेचा जाहीर उल्लेख केला. सुरुवातीला अमेरिकेच्या स्टेट डिपार्टमेंटने आणि मलेशियातील अमेरिकन राजदूताने हा आरोप फेटाळून लावला. त्यावर क्रोधीत होऊन ली कुआन यू यांनी पत्रकारांना बोलावून डीन रस्क यांचे माफीनामे असलेले गुप्त पत्र पुराव्यादाखल दाखवले आणि रेकॉर्डिंग्स जाहीर करण्याची धमकी दिली. त्यानंतर अमेरिकेला आपला नकार मागे घेऊन गुन्हा कबूल करावा लागला.

त्याच वेळी ली कुआन यू यांनी ठाम शब्दांत अमेरिकेला सुनावले होते:

“They are not dealing with Ngo Dinh Diem or Syngman Rhee. You do not buy and sell this Government.”

(म्हणजेच: “तुम्ही इतर लाचखोर हुकूमशहांशी व्यवहार करत नसून सिंगापूरशी व्यवहार करत आहात. हे सरकार विकत घेता येत नाही आणि विकलेही जात नाही.

एखाद्या देशाची खरी संपत्ती नेमकी कुठे असते?

त्याच्या जमिनीखाली तेल असण्यात?

मोठं सैन्य असण्यात?

की त्याच्या निर्णय घेणाऱ्या माणसांना स्वतःची किंमत आणि देशाची किंमत यातला फरक समजण्यात?

1960 मध्ये सिंगापूरकडे फारसं काही नव्हतं.

पण त्या छोट्या देशाने एक गोष्ट स्पष्ट केली होती—

एखाद्या गरीब देशाकडे पैसा नसतो, सैन्य नसतं, नैसर्गिक साधनसंपत्ती नसते.

पण त्याच्याकडे एक गोष्ट असू शकते जी पैशाने विकत घेता येत नाही— देशाच्या सर्वोच्च नेतृत्वाचा स्वाभिमान ! देशाचा स्वाभिमान !

देश श्रीमंत असो वा गरीब, देशाच्या नेतृत्वाची नैतिक ताकद आणि स्वाभिमानच त्या देशाला महान बनवतात !

(संकलन – श्याम धारासूरकर, Librarian, उरण महाविद्यालय, उरण )

लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर 9892798322

( please visit library-blog for more articles )

११ सप्टेंबर २००१ रोजी अमेरिकेत World Trade Center च्या North आणि South टॉवर्स वर दहशतवादी हल्ला झाला. जगप्रसिद्ध Morgan Stanley कंपनीचं ऑफिस या दोन्ही टॉवर्स मध्ये होतं.

Morgan Stanley चे अध्यक्ष आणि COO बॉब स्कॉट यांनी Harvard Business School मध्ये बोलताना एकदा सांगितले होते की, ९/११ चे हल्ले त्यांच्या कंपनीसाठी इतर कोणत्याही घटनेपेक्षा मोठा टर्निंग पॉइंट ठरले.

हे ऐकून तुम्हाला प्रश्न पडेल—एवढ्या भीषण घटनेला ते “टर्निंग पॉइंट” का म्हणाले?

कारण वस्तुस्थिती अशी होती की, त्या काळात World Trade Center मध्ये Morgan Stanley ही सर्वात मोठी भाडेकरू कंपनी होती. तिचे सुमारे २,७०० कर्मचारी त्या इमारतीत कार्यरत होते. पण त्या दिवशी कंपनीने केवळ तेरा कर्मचारी गमावले.

यासाठी ज्यांचे सर्वाधिक आभार मानले जातात, त्या व्यक्तीचे नाव होते रिक रेसकॉर्ला (Rick Rescorla).

रिक रेसकॉर्ला हे व्हिएतनाम युद्धातील माजी सैनिक आणि अमेरिकन सैन्यातील निवृत्त अधिकारी होते. त्याचबरोबर ते खासगी सुरक्षा तज्ज्ञही होते. पुढे ते Morgan Stanley मध्ये World Trade Center साठी सुरक्षा संचालक (Director of Security) म्हणून कार्यरत झाले.

काही कारणांमुळे रिक यांना नेहमीच वाटत असे की World Trade Center चे North आणि South Towers हे दहशतवादी हल्ल्यांसाठी अत्यंत असुरक्षित आहेत.

त्यांचा मित्र डॅनियल हिल हा दहशतवादविरोधी प्रशिक्षण घेतलेला तज्ज्ञ होता.

१९९० मध्ये रिक यांनी त्याला World Trade Center ला बोलावले आणि इमारतीच्या सुरक्षेचे मूल्यमापन करण्यास सांगितले.

रेसकॉर्लाने हिलला विचारले,

“जर तू दहशतवादी असतास, तर या इमारतीवर हल्ला कसा केलास?”

हिलने उत्तर दिले,

“मी स्फोटकांनी भरलेला ट्रक तळघरात नेईन, बाहेर पडेन आणि त्याचा स्फोट घडवून आणेन.”

या दोघांनी याबाबतचा सविस्तर अहवाल संबंधित अधिकाऱ्यांना सादर केला.

पण त्याकडे दुर्लक्ष करण्यात आले.

आणि मग १९९३ मध्ये अगदी त्याच पद्धतीने North Tower च्या खाली स्फोटकांनी भरलेल्या ट्रकचा स्फोट झाला.

या घटनेनंतर रेसकॉर्लाच्या मताला अधिक विश्वासार्हता आणि अधिकार मिळाला.

त्यांना कंपनीने ती इमारत सोडावी असे वाटत होते.

कारण त्यांना अजूनही वाटत होतं की World Trade Center वर पुन्हा दहशतवादी हल्ला होईल.

पण कंपनीला दीर्घकालीन भाडेकरारामुळे त्या इमारतीतून बाहेर पडणे शक्य नव्हते.

म्हणून रेसकॉर्लाने दुसरा मार्ग निवडला.

त्यांनी कंपनीतील प्रत्येक कर्मचाऱ्याला—अगदी वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसह—दर तीन महिन्यांनी आपत्कालीन परिस्थितीत इमारत रिकामी करण्याचा (Emergency Evacuation Drill) सराव अनिवार्य केला.

ते कर्मचाऱ्यांना सांगत असत की, भविष्यात कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी अशा अचानक घेतल्या जाणाऱ्या Mock Fire Drills मुळेच आपण स्वतःला सक्षम बनवू शकतो.

या कठोर धोरणामुळे त्यांचे अनेक प्रभावशाली अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांशी मतभेद झाले.

तरीही त्यांनी नियमित सराव सुरूच ठेवला.

आणि मग आला तो दिवस.

११ सप्टेंबर २००१.

World Trade Center वर दहशतवादी हल्ला झाला.

सकाळी ८:४६ वाजता North Tower वर पहिले विमान आदळले. त्या वेळी South Tower मधील लोकांना जागेवरच थांबण्याच्या सूचना देण्यात आल्या होत्या. पण Rick Rescorla यांनी त्या सूचनांकडे दुर्लक्ष करून Morgan Stanley च्या कर्मचाऱ्यांना तात्काळ इमारत रिकामी करण्याचे आदेश दिले. अवघ्या १७ मिनिटांनी दुसरे विमान South Tower वर आदळले.

आपत्कालीन परिस्थितीत आपला मेंदू फारसा विचार करत नाही.

त्या क्षणी आपल्या सवयी आपल्याला वाचवतात.

संकटाच्या वेळी आपण तेच करतो, ज्याचा आपण वारंवार सराव केलेला असतो.

हल्ला सुरू होताच Morgan Stanley चे कर्मचारी तात्काळ इमारत रिकामी करण्यासाठी तयार झाले.

कारण त्यांनी अशा परिस्थितीचा अनेक वर्षे नियमित सराव केला होता.

अतिशय कमी वेळात रेसकॉर्लाने बहुतेक कर्मचाऱ्यांना सुरक्षित बाहेर काढले.

सर्वजण सुरक्षित बाहेर पडले आहेत याची खात्री करण्यासाठी ते स्वतः मात्र इमारतीमध्येच होते.

दुर्दैवाने थोड्याच वेळात South Tower (ज्यात ते स्वतः उपस्थित होते) कोसळला.

त्यांचे पार्थिव कधीच सापडले नाही.

तीन आठवड्यांनंतर त्यांना अधिकृतपणे मृत घोषित करण्यात आले.

खऱ्या अर्थाने ते एक नायक होते.

११ सप्टेंबर २००१ रोजीच्या त्या हल्ल्यात त्यांनी सुमारे २,७०० लोकांचे प्राण वाचवले.

आपण नेहमी विचार करतो…

“आज काहीच होणार नाही.”

बहुतेक वेळा ते खरंही असतं.

पण म्हणूनच तयारी करायची नसते असं नाही.

कारण तयारी म्हणजे भविष्य सांगण्याची कला नाही.

तयारी म्हणजे कोणतंही भविष्य आलं तरी त्याला सामोरं जाण्याची क्षमता.

व्यवसाय असो, करिअर असो किंवा आयुष्य…

मोठे विजय अनेकदा मोठ्या निर्णयांमुळे मिळत नाहीत.

ते मिळतात…

लहान, कंटाळवाण्या, वारंवार केलेल्या सरावामुळे.

रिक रेसकॉर्लाची खरी ताकद संकटाच्या दिवशी दिसली.

पण ती तयार झाली होती…

त्या आधीच्या हजारो सामान्य आणि कंटाळवाण्या दिवसांमध्ये.

विद्यार्थी मित्रहो,आज तुम्ही कोणत्या गोष्टीचा सराव करत आहात…

म्हणजे काही वर्षांनी तुमचं आयुष्य बदलणार आहे?

जरूर विचार करा.

(संकलन – श्याम धारासूरकर, Librarian, उरण महाविद्यालय, उरण )

लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर 9892798322

(Please visit library-blog for more articles )

१९८६ साली लिबिया आणि चाड या दोन देशांमध्ये एका सीमावर्ती भूभागावरून युद्ध सुरू झाले.

कागदावर पाहिलं तर निकाल आधीच ठरलेला वाटत होता.

लिबियाकडे सुमारे ७,००० सैनिक, ३०० रणगाडे (टँक्स), ६० लढाऊ विमाने, हेलिकॉप्टर्स आणि अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रे होती.

तर दुसरीकडे चाडकडे रणगाडेच नव्हते.

पण त्यांच्याकडे एक अशी गोष्ट होती जी लिबियाकडे नव्हती…

टोयोटा पिकअप गाड्या.

या गाड्यांच्या मागील बाजूस त्यांनी मशीनगन आणि रॉकेट लॉन्चर बसवले होते.

म्हणजे ही लढाई एसयूव्ही विरुद्ध रणगाडे अशी होती !

निकाल काय लागणार, हे कोणालाही सहज सांगता आलं असतं.

पण प्रत्यक्षात घडलं अगदी उलट.

१९८७ मध्ये फाडा (Fada) येथे झालेल्या लढाईत चाडच्या टोयोटांनी लिबियाच्या रणगाडा ब्रिगेडचा अक्षरशः धुव्वा उडवला.

या लढाईत लिबियाचे तब्बल १०० रणगाडे नष्ट झाले, तर चाडने गमावल्या फक्त ३ टोयोटा गाड्या.

यानंतर चाडच्या सैन्याने ओउआदी डूम (Ouadi Doum) या लिबियन हवाई तळावर हल्ला केला.

या तळाचे संरक्षण ५,००० सैनिक करत होते आणि आजूबाजूला दाट माइनफिल्ड पसरवलेले होते.

पण टोयोटा गाड्या जवळपास १०० किमी प्रतितास वेगाने धावत होत्या. त्या इतक्या हलक्या आणि वेगवान होत्या की अनेक सुरूंग त्यांच्यामुळे सक्रियच झाले नाहीत.

त्यांनी थेट हवाई तळावर धडक मारून तो उद्ध्वस्त केला.

इतक्यावरच ते थांबले नाहीत.

चाडच्या सैन्याने लिबियाच्या सीमेत तब्बल २०० किलोमीटर आत घुसून आणखी एका हवाई तळावर अचानक हल्ला केला.

या कारवाईत त्यांनी ७० रणगाडे आणि ३० विमाने नष्ट केली.

महागडे, जड आणि शक्तिशाली रणगाडे या हलक्या आणि वेगवान टोयोटांचा पाठलाग करू शकत नव्हते.

यामागे आणखी एक महत्त्वाचं कारण होतं.

टोयोटा बिघडली तर जवळपास प्रत्येक गावात तिची दुरुस्ती करणारा मेकॅनिक मिळत असे.

ती पुन्हा काही तासांत रस्त्यावर येत असे.

पण रणगाड्याची चेन तुटली किंवा एखादा महत्त्वाचा भाग निकामी झाला, तर तो रणगाडा युद्धात निरुपयोगी ठरत असे.

शेवटी इतिहासाने एक अनपेक्षित निकाल नोंदवला.

टोयोटांनी रणगाड्यांना हरवलं. या युद्धाला पुढे “टोयोटा वार” असंच नाव पडलं !

यातून मिळणारा धडा स्पष्ट आहे.

प्रत्येक वेळी मोठी ताकद, मोठा खर्च किंवा अत्याधुनिक साधनं जिंकतीलच असं नसतं.

अनेकदा वेग, चपळाई आणि परिस्थितीनुसार स्वतःच्या ताकदीचा योग्य वापर हेच विजयाचं खरं गमक ठरतं.

याचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक वेळी टोयोटा रणगाड्यांवर मात करेल किंवा हलकी साधनं नेहमीच जिंकतील.

पण कोणत्याही स्पर्धेत, व्यवसायात किंवा आयुष्यात पहिला प्रश्न हा असायला हवा—

“आपल्याकडे नेमकं काय आहे, आणि त्याचाच सर्वात मोठा फायदा कसा करून घेता येईल?”

अनेकदा विजय हा सर्वात शक्तिशाली व्यक्तीचा नसतो…

तो स्वतःच्या सामर्थ्याचा सर्वात हुशारीने वापर करणाऱ्याचा असतो.

(संकलन – श्याम धारासूरकर Librarian, उरण महाविद्यालय)

लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर- 9892798322

( please visit library-blog for more articles )

एडिसनचं नाव घेतलं की आपल्या डोळ्यांसमोर एक महान संशोधक उभा राहतो.

ज्याने विद्युत दिवा बनवला. फोनोग्राफ. चित्रपट तंत्रज्ञानातील प्रयोग.

टेलिफोनमधील आवाज अधिक स्पष्ट आणि मोठा करणारी सुधारणा. अशा अनेक मानवोपयोगी शोधांचा जनक म्हणून एडिसन आपल्याला माहित आहे.

पण एडिसनकडे आणखी एक कौशल्य होतं—ज्याबद्दल फारसं बोललं जात नाही.

त्याला “प्रसिद्धी” मिळवता येत होती.

लोकांचं लक्ष कुठे वळवायचं, चर्चेचा मुद्दा कसा बदलायचा आणि जनमत आपल्या बाजूने कसं घडवायचं, हे त्याला उत्तम समजत होतं.

एका ठिकाणी त्याने या कौशल्याचा अत्यंत निर्दयीपणे वापर केला. त्याची ही गोष्ट !

१८८० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात अमेरिकेत वीजव्यवस्था उभी राहत होती.

एडिसनची कंपनी डायरेक्ट करंट—म्हणजे DC प्रणालीच्या माध्यमातून अमेरिकन घरांमध्ये वीज पोहोचवत होती.

पण DC ची एक मोठी अडचण होती.

ती वीज फार लांब अंतरावर कार्यक्षमपणे पाठवता येत नव्हती. त्यामुळे ग्राहकांच्या जवळच ठिकठिकाणी छोटी वीजनिर्मिती केंद्रं उभारावी लागत होती.

शहर वाढलं की नवी केंद्रं उभारा. ग्राहक वाढले की आणखी वायरिंग करा.

ही पद्धत चालत होती; पण तिचा विस्तार महाग आणि अवघड होता.

दुसऱ्या बाजूला एडिसनचा स्पर्धक जॉर्ज वेस्टिंगहाऊस अल्टरनेटिंग करंट—म्हणजे AC प्रणाली पुढे नेत होता.

निकोला टेस्लाच्या ट्रान्सफॉर्मरच्या संशोधनामुळे AC प्रणाली अधिक प्रभावी झाली होती. ट्रान्सफॉर्मरच्या मदतीने तिचं व्होल्टेज वाढवून वीज लांब अंतरावर पाठवता येत होती आणि घरात पोहोचण्यापूर्वी ते पुन्हा कमी करता येत होतं.

याचा अर्थ साधा होता.

AC अधिक अंतरापर्यंत पोहोचत होती.

अधिक लोकांना वीज देऊ शकत होती.

आणि तिचं जाळं उभारणं तुलनेने स्वस्त पडत होतं.

एडिसनला हे दिसत नव्हतं असं नाही.

उलट, ते त्याला फार स्पष्टपणे दिसत होतं.

ग्राहकांनी जर फक्त तंत्रज्ञानाची क्षमता, किंमत आणि विस्ताराची सोय पाहिली, तर AC त्याच्या DC व्यवसायाला मागे टाकणार होती.

मग अशा वेळी काय करायचं?

तुम्ही तुलना जिंकू शकत नसाल, तर तुलनेचा निकषच बदला. एडिसनने इथे त्याची सर्वाधिक चतुर (आणि लबाड) खेळी खेळली.

त्याच काळात न्यूयॉर्क राज्य फाशीच्या शिक्षेला पर्याय शोधत होतं. अल्फ्रेड साउथविक नावाच्या एका दंतवैद्याला वाटत होतं की विजेच्या धक्क्याने मृत्युदंड देणं अधिक वेगवान आणि तुलनेने मानवी ठरू शकेल. (असं म्हणतात की काही राजकारण्यांना हाताशी घेऊन एडिसनने स्वतःच ही कल्पना पुढे आणली होती. मात्र तास ठोस पुरावा उपलब्ध नाही.) अल्फ्रेड साउथविक याने एडिसनला यासाठी संपर्क केला. या कामासाठी कोणता विद्युत प्रवाह वापरावा, असा प्रश्न एडिसनला विचारण्यात आला.

एडिसनने यासाठी चक्क AC ची शिफारस केली.

ही तीच प्रणाली होती, जी त्याचा मुख्य प्रतिस्पर्धी जॉर्ज वेस्टिंगहाऊस विकत होता.

मात्र एखाद्या तटस्थ वैज्ञानिकाने केलेली निरागस तांत्रिक सूचना नव्हती.

प्राण्यांना विजेचे धक्के देण्यात आले.

पत्रकारांना बोलावण्यात आलं.

प्रात्यक्षिकं आयोजित करण्यात आली. या चाचण्या पूर्ण होताच एडिसन आणि त्याच्याशी संबंधित लोकांनी AC किती प्राणघातक आहे, हे लोकांसमोर दाखवायला सुरुवात केली.

कालपर्यंत घरं उजळवणारी वीज अचानक लोकांसमोर मृत्यूचं साधन म्हणून उभी केली जाऊ लागली.

प्रतिमा बदलली की वास्तवाकडे पाहण्याची नजरही बदलते.

एडिसनच्या पाठिंब्याने काम करणाऱ्या हॅरॉल्ड ब्राउनने पहिली इलेक्ट्रिक चेअर तयार करण्यात मदत केली. त्या खुर्चीत जाणीवपूर्वक वेस्टिंगहाऊसशी संबंधित AC उपकरणं वापरण्यात आली.

एडिसनने विजेच्या धक्क्याने मृत्युदंड देण्यासाठी ‘Westinghoused’ हा शब्द वापरात आणण्याचाही प्रयत्न केला.

जणू एखाद्या कंपनीचं नावच त्याला मृत्यूचा समानार्थी शब्द बनवायचा होता.

AC हे केवळ दुसरं तंत्रज्ञान नाही. AC म्हणजे मृत्यू देणारी वीज.

आज एखाद्या ब्रँडला असुरक्षित, देशविरोधी, आरोग्यास अपायकारक किंवा अविश्वसनीय ठरवण्यासाठी ज्या पद्धतीने मोहिमा चालवल्या जातात, त्यांची ही जुनी आवृत्ती होती.

उत्पादनावर हल्ला करण्याऐवजी त्याच्या प्रतिमेवर हल्ला करा.

एकदा लोकांच्या मनात भीती बसली की तांत्रिक माहिती समजावून सांगण्याचं काम फार कठीण होतं.

ऑगस्ट १८९० मध्ये विल्यम केम्लर हा इलेक्ट्रिक चेअरवर मृत्युदंड दिला गेलेला पहिला माणूस ठरला.

ही पद्धत जलद, स्वच्छ आणि मानवी आहे, हे सिद्ध करण्याचा प्रयत्न होता.

प्रत्यक्षात घडलं उलटंच.

पहिल्या विजेच्या धक्क्याने केम्लरचा मृत्यू झाला नाही.

यंत्र पुन्हा सुरू करावं लागलं.

नंतर अधिक शक्तिशाली विजेचा धक्का देण्यात आला. उपस्थित लोकांसमोर त्याचं शरीर जळू लागलं.

ज्या पद्धतीला आधुनिक आणि मानवी म्हणून सादर करण्यात आलं होतं, ती एक भयावह सार्वजनिक घटना ठरली.

स्वतः वेस्टिंगहाऊसने नंतर म्हटल्याचं सांगितलं जातं—

“कुऱ्हाडीने यापेक्षा चांगलं काम झालं असतं.”

एडिसनच्या मोहिमेने AC बद्दल लोकांच्या मनात शंका आणि भीती निर्माण केली. आणि त्यामुळे जवळपास पुढील एक दशक AC चा वापर मर्यादित राहिला.

पण मार्केटिंग कितीही ताकदवान असलं, तरी ते चांगल्या स्पर्धक उत्पादनाची मूलभूत क्षमता कायमची लपवू शकत नाही.

AC प्रणालीने लांब अंतरावर वीज पाठवणं स्वस्त होत होतं. वेगाने आणि स्वस्तात सर्वदूर वीज पाठविणे शक्य होत होते. शेवटी AC आधुनिक वीजव्यवस्थेचा पाया बनली.

एडिसन करंटचं युद्ध हरला.

पण या युद्धाने मार्केटिंगबद्दल एक अस्वस्थ करणारं सत्य उघड केलं.

*तुमचं उत्पादन गुणवत्तेच्या तुलनेत जिंकत नसेल, तर तुम्ही स्पर्धेचं मैदान बदलू शकता*.

*स्वतःची ताकद सांगण्याऐवजी प्रतिस्पर्ध्याची जोखीम वाढवून दाखवू शकता.*

*आपलं उत्पादन आकर्षक करण्याऐवजी दुसरा पर्याय भयानक वाटेल, अशी प्रतिमा तयार करू शकता.*

*पण —हे काही काळ चालतं.

अनेकदा बराच काळ चालतं.

कारण लोक आकडेवारीपेक्षा कथा पटकन स्वीकारतात.

अभ्यासू तुलनेपेक्षा भीतीला वेगाने प्रतिसाद देतात.

एखाद्या उत्पादनाची तांत्रिक माहिती समजून घेण्यासाठी वेळ लागतो; पण “हे धोकादायक आहे” हे एक वाक्य पुरेसं ठरतं.

*आजही व्यवसायात हेच घडतं.*

एखादी कंपनी स्वतःच्या सॉफ्टवेअरची वैशिष्ट्यं सांगण्याऐवजी प्रतिस्पर्ध्याच्या डेटासुरक्षेबद्दल भीती निर्माण करते.

एखादा राजकीय पक्ष स्वतःच्या कामगिरीऐवजी विरोधक सत्तेत आला तर काय संकट येईल, याची चित्रं रंगवतो.

*एखादा कर्मचारी स्वतःच्या क्षमतेपेक्षा दुसऱ्या सहकाऱ्याच्या चुका ठळक करतो.*

एखादा ब्रँड आपलं उत्पादन चांगलं आहे असं सांगत नाही; तो बाकीची उत्पादनं वापरणं म्हणजे धोका आहे, असं सुचवतो.

रणनीती जुनी आहे.

फक्त माध्यमं बदलली आहेत.

शक्तिशाली संवाद लोकांच्या मनात खोटं सत्य म्हणून उभं करू शकतो.

पण फक्त तोपर्यंतच—

जोपर्यंत वास्तव स्वतःचा “स्विच” चालू करत नाही.

( संकलन – श्याम धारासूरकर, Librarian, उरण महाविद्यालय, उरण )

लायब्ररी हेल्पलाईन- 9892798322

(Please visit library-blog for more articles )