चक्रव्युहात अडकलेल्या अभिमन्यूला कौरवांनी कपटाने मारले. यात पुढे असलेल्या जयद्रथाचा दुसऱ्या दिवशी सूर्यास्ताच्या आधी वध करण्याची प्रतिज्ञा अर्जुनाने केली. तेव्हापासून जयद्रथ घाबरला. कौरव गटात जयद्रथाला संध्याकाळ पर्यंत वाचवायचे कसे यावर चर्चा सुरू झाली.
द्रोणाचार्य सेनापती होते. तेच अर्जुन आणि जयद्रथाचे गुरु देखील होते.
घाबरलेला जयद्रथ रात्री द्रोणाचार्यांच्या तंबूत गेला आणि त्याने द्रोणाचार्यांना विचारले की मी अर्जुनाला कसा हरवू शकतो?
द्रोणाचार्यांनी सांगितले की तुला जिवंत रहायचे असेल तर उद्या अर्जुनासमोर जाऊ नकोस. उद्या त्याला थोपवायचं कसं ते आम्ही पाहू. द्रोणाचार्यांच्या उत्तराने व्यथित झालेला जयद्रथ म्हणाला “गुरुजी मी आणि अर्जुन आम्ही दोघेही तुमचे शिष्य. जशी त्याने धनुर्विद्या तुमच्याकडून शिकली तशीच मीही तुमच्याकडूनच धनुर्विद्या शिकलो. मग असं काय झालं की आज तो सर्वश्रेष्ठ धनुर्धर आहे आणि मला त्याच्यापासून लपावं लागत आहे?
द्रोणाचार्यांनी सांगितलं जयद्रथा, तुम्ही दोघेही माझे शिष्य. मी दोघांनाही समभावानेच शिकवलं. पण तू मी शिकवले ते अंतिम मानून सराव करायचास आणि अर्जुन मी शिकविले ती सुरुवात मानून सराव करायचा. तो त्याच्याबद्दल प्रश्न विचारायचा, खोलात जायचा, प्रयोग करायचा, त्याचं कधी समाधान व्हायचंच नाही.
माझ्याकडील शिक्षण झाल्यावर तू पूर्णपणे राज्यकारभारात गुंतलास. पण अर्जुन इतर अनेक गुरूंकडून शिकतच गेला. नवनवीन अस्त्रे आपल्या भात्यात समाविष्ट करत गेला.
थोडक्यात अर्जुन श्रेष्ठ आहे कारण त्याची शिकण्याची आणि सरावाची जिज्ञासा वाढत गेली आणि तुझी शिकण्याची इच्छा कमी कमी होत गेली.
आता आपण ज्याच्यासोबत लढत आहोत तो अर्जुन माझा विद्यार्थी काही काळासाठी होता…पण तो धनुर्विद्येचा विद्यार्थी कायमचा आहे.
ज्याने शिकणं संपवलं तो संपलाच म्हणून समज !…
म्हणून मित्रहो, आपण कोणत्याही वयाचे असो आपण कायम विद्यार्थी असणे महत्वाचे..सतत काही ना काही शिकत राहिले पाहिजे 👍
OpenAI ने नुकताच एक मोठी अपडेट जाहीर केली. त्यांनी काही अँप्स थेट चॅटजीपीटी मध्ये समाविष्ट केले आहेत. canva , spotify सारख्या अँप्स बरोबर आता थेट चॅटजीपीटी मधूनच काम करता आहे येणार आहे.
हे अँपल आणि गुगल यांच्या अँप्स स्टोअर साम्राज्यासाठी मोठं आव्हान आहे. या दोन्ही कंपन्या अँप स्टोअर मधून बक्कळ पैसे कमवत आहेत. ते मार्केट OpenAI आता स्वतःकडे खेचत आहे.
पण एका वेगळ्या गोष्टीकडे तुमचं लक्ष वेधून घ्यायचं आहे –
अँप स्टोअर आणि चॅटजीपीटी स्टोअर मध्ये एक मूलभूत फरक आहे. अँप स्टोअर ऍप्समध्ये ढवळाढवळ करत नाहीत. चॅटजीपीटी मात्र अँप स्टोअर कसे वापरायचे हे ठरवत आहे. अँप मध्ये वेगवगेळी बटणे दाबण्यापेक्षा आता थेट तुम्ही अँप्स सोबत ChatGPT मार्फत बोलू शकता.
AI बऱ्याच गोष्टी नष्ट करत आहे. पण त्याचा पहिला घाला पडतोय तो बटणांवर. तो दिवस दूर नाही जेव्हा सर्व ऍप्सची सर्व बटणे निघून त्याजागी केवळ चॅट बॉक्स असेल. हळूहळू बटणे ऍप्स मधून जातील. मग हळूहळू अँप्स फोन मधून जातील. कोणतेही विशिष्ट अँप ओपन करण्याऐवजी आपण फोनबरोबर चॅट करून पाहिजे ते काम करून घेऊ शकतो.
पण हे इथेच थांबणार नाही. हळूहळू फोनची देखील आवश्यकता राहणार नाही. काही टाईप करण्याची आवश्यकता राहणार नाही. मोबाईल स्क्रीन डोळ्यावरील चष्म्यामध्ये येईल. आपण केवळ आवाजाने किंवा हातवारे करून ते नियंत्रित करू शकू.
स्टिव्ह जॉब्स ने जेव्हा झेरॉक्सच्या लॅब मध्ये कम्प्युटर माउस पहिला. तेव्हा त्याने ती कल्पना लगेच चोरली. असंख्य बटणांऐवजी आता केवळ तीन बटनांवर संगणक वापरता येईल आणि त्यामुळे जास्तीत जास्त लोक संगणक वापरतील हे त्याने हेरले. पुढे स्मार्ट फोनमध्ये पण त्याने तेच केले. नोकिया किंवा ब्लॅकबेरीच्या फोनमधील बटणेच काढून टाकली. ज्यांना फोन वापरणे किचकट वाटत होते अचानक फोन त्यांच्यासाठी सोपा झाला.
Open AI चा सॅम अल्टमॅन किंवा मेटा चा मार्क झुकरबर्ग आता तेच करू पाहत आहेत. आपल्याला मशीन बरोबर बोलता यावं म्हणून तयार झालेली बटणं . आता आपल्याला थेट मशीन बरोबर बोलता येतंय म्हणून पहिला जॉब या बटणांचाच जाणार आहे !!
(संकलन – श्याम धारासूरकर, Librarian, उरण महाविद्यालय उरण )
लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर 9892798322
(Please visit library-blog for more articles )
“तुम्ही काय करता हे महत्त्वाचे आहे, तुम्ही काय करण्याचा विचार करत आहात हे नाही.” –
— पाब्लो पिकासो
बऱ्याच वर्षांपूर्वी, ‘क्रू’ (Crew) नावाच्या टेक्नॉलॉजी कंपनीचे सह-संस्थापक मिकेल चो (Mikael Cho) यांची कंपनी जवळपास बंद पडण्याच्या मार्गावर होती. त्यांच्याकडे फक्त काही महिन्यांपुरतेच पैसे शिल्लक होते आणि त्यांना कंपनी वाचवण्यासाठी काहीतरी करणे भाग होते.
त्यावेळी, त्यांची टीम ‘क्रू’ साठी एका नवीन वेबसाइटवर काम करत होती. वेबसाइटसाठी काही चांगले स्टॉक फोटो शोधताना त्यांना वापरण्यासारखे काहीच सापडले नाही. म्हणून त्यांनी एका कॉफी शॉपमध्ये काही झटपट फोटो काढण्यासाठी एका फोटोग्राफरला कामावर ठेवले. त्यांना फक्त एकाच फोटोची गरज होती आणि काही फोटो अतिरिक्त शिल्लक राहिले होते. म्हणून त्यांनी ते फोटो ऑनलाइन मोफत डाउनलोड करण्यासाठी शेअर करण्याचा निर्णय घेतला.
फक्त तीन तासांत एक साधी टम्बलर (Tumblr) थीम वापरून, त्यांनी ‘अनस्प्लॅश’ (Unsplash) नावाची एक वेबसाइट तयार केली आणि त्यावर त्या अतिरिक्त फोटोंच्या डाउनलोड लिंक्स टाकल्या.
त्यानंतर टीम आपल्या कामाला लागली, कारण त्यांना आपली मूळ कंपनी वाचवायची होती.
तुमच्यापैकी बऱ्याच जणांना पुढे काय झाले असेल याची कल्पना असेलच. ‘अनस्प्लॅश’ने इंटरनेटवर धुमाकूळ घातला. पहिल्याच वर्षात लाखो लोकांनी या वेबसाइटला भेट दिली आणि फोटो डाउनलोड केले. अधिकाधिक लोकांना त्यांचे अतिरिक्त फोटो शेअर करण्याची इच्छा झाली आणि त्यांनी ते ‘अनस्प्लॅश’च्या माध्यमातून शेअर केले. अखेरीस, ‘अनस्प्लॅश’ हे ‘क्रू’ कंपनीसाठी प्रसिद्धीचे सर्वात मोठे माध्यम ठरले, ज्यामुळे ‘क्रू’ कंपनी केवळ टिकलीच नाही, तर तिला आवश्यक प्रसिद्धीही मिळाली. काही वर्षांनंतर, लोकांनी ‘अनस्प्लॅश’वर कोट्यवधी फोटो अपलोड केले आहेत. आजही ही वेबसाइट जगातील सर्वाधिक भेट दिलेल्या २००० वेबसाइट्सपैकी एक आहे.(पाच वर्षानंतर Unsplash ला न्याय देता यावा यासाठी Crew हा बिझनेस विकून पूर्ण फोकस Unsplash वर करण्यात आला !)
हे सर्व फक्त यासाठी घडले कारण ‘क्रू’च्या टीमने त्यांचे अतिरिक्त फोटो एका साध्या वेबसाइटवर शेअर करण्याचा निर्णय घेतला. त्या टीममधील कोणालाही त्यावेळी कल्पना नसेल की हा छोटासा साईड प्रोजेक्ट त्यांची कंपनी वाचवेल आणि एका पूर्णपणे नवीन कंपनीला जन्म देईल.
शेवटी, गोष्ट फक्त कृती करण्याची आहे. ‘पब्लिश’ बटण दाबण्याची आहे. परिपूर्णतेचा विचार न करण्याची आहे. आणि कोणत्याही अपेक्षा न ठेवण्याची आहे.
गोष्ट आहे एखादी कल्पना सुचल्यावर त्यावर लगेच काम करण्याची. काहीतरी तयार करून ते जगासमोर मांडण्याची. एखाद्या दिवशी कदाचित फक्त एकच व्यक्ती तुमच्या कामाचे कौतुक करेल (ते ही ठीकच आहे !), तर दुसऱ्या दिवशी हजारो लोकही करू शकतात. दोन्ही परिस्थितीत ते मोलाचेच आहे.
‘केसी नेस्टॅट’ (Casey Neistat) हे नाव तुमच्यापैकी काहींना कदाचित परिचित असेल. तो एक जगप्रसिद्ध YouTuber आणि व्लॉगर आहे. पण त्याच्या व्लॉगिंग कारकिर्दीच्या अनेक वर्षांपूर्वी, त्याने “क्रेझी जर्मन वॉटर पार्क” नावाचा ३ मिनिटांचा एक व्हिडिओ अपलोड केला होता.
पुढील काही महिन्यांत, या व्हिडिओला केवळ YouTube वर १ कोटी ८० लाखांपेक्षा जास्त व्ह्यूज मिळाले, ज्यामुळे तो त्याचा (त्यावेळचा) सर्वाधिक पाहिला गेलेला व्हिडिओ ठरला. या व्हिडिओमध्ये तसे काही खास नाही. तो एक चांगला व्हिडिओ आहे, पण तो त्याच्या सर्वोत्तम विडिओपैकी एक नक्कीच नाही. केसी स्वतःही सांगू शकणार नाही की त्याचा तोच व्हिडिओ इतरांच्या तुलनेत इतका व्हायरल का झाला. या व्हिडिओने केसीचे आयुष्य बदलले. या व्हिडिओमुळे त्याच्या चॅनलला आणि इतर व्हिडिओंना प्रचंड प्रसिद्धी मिळाली.
मला खात्री आहे की हा व्हिडिओ इतका यशस्वी होईल याची केसीला स्वतःलाही कल्पना नसेल. कधीकधी आपल्याला आतून जाणीव होते की काहीतरी यशस्वी होणार आहे. पण बहुतेक वेळा, यश अगदी अनपेक्षित कारणांमुळे मिळते. आपल्याला फक्त “क्रेझी जर्मन वॉटर पार्क” सारखा एखादा व्हिडिओ ‘पब्लिश’ करायचा असतो.
तुम्ही लिहिलेला आणि प्रकाशित केलेला एक लेख तुमचे आयुष्य बदलू शकतो. तुम्ही अपलोड केलेला एक व्हिडिओ तुमचे करिअर घडवू शकतो. तुम्ही तयार केलेला एक छोटासा साईड प्रोजेक्ट तुमच्या भविष्याची दिशा बदलू शकतो.
पण अडचण ही आहे की, आपण या गोष्टी करतच नाही. आपण फक्त नियोजन करत बसतो, रणनीती आखतो, प्रमाणापेक्षा जास्त विचार करतो आणि काम न करण्यासाठी कारणे शोधतो.
अशा अनेक कथा आहेत. यावर विचार केल्यावर भविष्यात आणखी काहीतरी नवीन करण्याची प्रेरणा मिळते. तुम्हालाही मिळेल या विचाराने हा लेख शेअर करत आहे. पुढे चालत राहा, धावत राहा आणि कामाचा आनंद घ्या.
जानेवारी महीन्याच्या एका सकाळी वॉशिंग्टनमधील मेट्रो रेलवे स्टेशन वर एक माणुस येउन बसला आणि त्याने व्हायोलीन वाजवायला सुरुवात केली. त्याने सुमारे ४५ मिनिटे सुमधुर संगीताच्या सहा फैरी वाजवल्या. सकाळ असल्याने कामावर जाणार्या हजारो माणसांची लगबग त्यावेळी स्टेशनवर होती.
काही मिनिटे झाली आणि एका वॄद्ध गृहस्थाचे त्या वादकाकडे लक्ष गेले. आपला वेग थोडासा मंदावुन ते तेथे काही क्षण थांबले आणि पुन्हा लगबगीने आपल्या मार्गाला लागले.
त्यानंतर काही मिनिटांतच त्या वादकाची पहीली कमाई झाली. एका महीलेने एक डॉलर त्याच्या दीशेने भिरकावला आणि न थांबताच ती तेथुन निघुन गेली. आणखी काही मिनिटांनंतर एक माणुस ते गाणे ऐकण्यासाठी थांबला, पण घड्याळाकडे लक्ष जाताच घाईघाईने पुन्हा चालु लागला. त्याला बहुदा ऑफीसमध्ये जायला उशीर झाला होता.
मात्र एका ३ वर्षाच्या मुलाचे त्याच्याकडे लक्ष गेले आणि तो तेथेच उभा राहुन अगदी मनापासुन त्या वादकाकडे आणि वादनाकडे लक्षपुर्वक पाहु लागला. तो मुलगा त्याच्या आईबरोबर होता आणि त्याची आई त्याला पुढे जाण्यासाठी ओढतच नेत होती. तेथुन जाणार्या प्रत्येक मुलासोबत असेच होत होते. प्रत्येक मुल ते गाणे ऐकायला थांबु पाहत होते आणि प्रत्येक पालक त्यांना ओढुन नेत होते.
४५ मिनिटांच्या वादनात फक्त ६ जणांना ते गाणे ऐकण्यासाठी क्षणभर का होईना थांबावेसे वाटले. जवळपास २० लोकांनी त्या वादकाला पैसे दीले मात्र तेही न थांबता तेथुन निघुन गेले. त्या वादकाने ३२ डॉलर्सची कमाई केली. पण जेव्हा त्याने वादन थांबवले तेव्हा संगीत बंद झाल्याचे कोणाच्या लक्षात देखील आले नाही. कोणी टाळ्या वाजवल्या नाहीत की त्याला शाबासकी दीली नाही.
कोणालाही हे कळले नाही की तो वादक दुसरा तीसरा कोणीही नसुन जगातील सर्वोत्कॄष्ट व्हायोलीन वादक जोशुआ बेल हा होता. आणि त्याने वाजवलेली तान हे सुमारे ३.५ दशलक्ष डॉलर्स इतक्या कीमतीचे व्हायोलीनवर बनलेले जगातील सर्वोत्कॄष्ट संगीत होते.
स्टेशनवर व्हायोलीन वाजवण्याच्या दोनच दिवस आधी बॉस्टनमधील एका सभागॄहात झालेल्या त्याच्या कार्यक्रमाची तीकीटे अगदी १०० डॉलर प्रतीव्यक्ती इतक्या जास्त किमतीला गेली होती.
ही एक सत्य घटना आहे. खरेतर विविध गोष्टींचा आस्वाद घेण्याच्या लोकांच्या पद्धतीवर आणि प्राधान्यांवर प्रकाश टाकण्यासाठी केलेला हा एक प्रयोग होता. या प्रायोगाचा मुख्य हेतु खालील काही प्रश्नांचा उलगडा करणे हा होता.
– एखाद्या सार्वजनीक ठीकाणी आणि अयोग्य वेळी आपण सौंदर्याचा, कलेचा आस्वाद घेतो का?
– तो घेण्यासाठी आपण थांबतो का?
– अगदी वेगळ्याच मार्गाने नकळत समोर आलेल्या कलाकौशल्याला आपण तीतक्याच रसीकतेने वाखाणतो का?
या प्रयोगाचा एक निश्कर्ष असा देखील काढता येइल की – जर जगातील सर्वोत्कृष्ट वादकाचे सर्वोत्कृष्ट संगीत ऐकण्यासाठी एक क्षण थांबण्यासाठी आपल्याकडे वेळ नसतो , तर मग विचार करा दररोज अशा कितीतरी गोष्टींकडे आपण दुर्लक्ष करतो आहे? बघा विचार करा आणि आपली उत्तरे आपणच शोधण्याचा प्रयत्न करा.
(संकलन – श्याम धारासूरकर, Librarian उरण महाविद्यालय उरण )
लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर 9892798322
(Please visit library-blog for more articles )
Loading...
Reload document 
Open in new tab