Author: kgucorg

Perplexity ने नुकतेच ‘Personal Computer’ लाँच केले आहे. हे नाव ऐकून तुम्हाला वाटेल की हा एखादा नवीन लॅपटॉप आहे का? तर नाही. हा एक असा AI प्रोग्राम आहे जो तुमच्या computer वर २४/७ सक्रिय राहतो आणि तुमच्या फाईल्स, अ‍ॅप्स आणि सेशन्सचा वापर करून तुमची कामे पूर्ण करतो.

आता मुद्दा फक्त AI ला प्रश्न विचारण्याचा उरला नसून, त्याला ठराविक ‘उद्दिष्टे’ देण्याचा आहे. तुम्ही झोपलेले असतानाही हा AI तुमची फाईल शोधणे, डेटा व्यवस्थित करणे किंवा दिलेले काम पूर्ण करणे यांसारख्या क्रिया स्वतःहून पार पाडू शकतो. तुम्ही फक्त सांगा: “ही फाईल शोध, ती ऑर्गनाईज कर आणि मी सकाळी उठण्यापूर्वी हे काम पूर्ण कर.” तुमची फाईल्स, अ‍ॅप्स आणि सेशन्सचा वापर करून हा AI स्वतःहून ती कामे पूर्ण करेल. थोडक्यात, तुम्ही झोपेत असताना तुमचा कॉम्प्युटर तुमच्यासाठी काम करत असेल.

जर हे तंत्रज्ञान असेच प्रगत होत राहिले, तर आज आपण ज्या पद्धतीने संगणक वापरतो, ती पद्धत लवकरच कालबाह्य वाटू लागेल.

मात्र, हे तंत्रज्ञान सध्या त्याच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात असल्याने सावधगिरी बाळगणे अत्यंत आवश्यक आहे. संवेदनशील माहिती, महत्त्वाच्या फाईल्स किंवा ईमेलसाठी अशा सिस्टिमवर पूर्णपणे विश्वास ठेवणे सध्या धाडसाचे ठरेल. AI अजूनही सूचनांचा चुकीचा अर्थ लावू शकतो, चुकीची कृती करू शकतो किंवा महत्त्वाचा डेटा चुकून डिलीट करून महागड्या चुका करू शकतो. Perplexity ने स्वतः स्पष्ट केले आहे की, महत्त्वाच्या कृतींसाठी वापरकर्त्याची मंजुरी लागेल आणि यात ‘किल स्विच’ची सुविधाही दिली आहे. यावरूनच हे स्पष्ट होते की, ही केवळ सुरुवात आहे. ही प्रणाली अजूनही पूर्णपणे परिपक्व झालेली नाही आणि वापरकर्त्यांनी अत्यंत काळजीपूर्वक पावले उचलणे गरजेचे आहे.

दीर्घकालीन विचार केला तर, या तंत्रज्ञानाचा मूळ उद्देश संशोधन आणि सरावातून या सिस्टिम्स इतक्या विश्वसनीय बनवणे आहे की, त्या आपल्या दैनंदिन डिजिटल श्रमाचा मोठा हिस्सा स्वतःहून सांभाळू शकतील. याचा सकारात्मक परिणाम असा होऊ शकतो की, आपण स्क्रीनला चिकटून राहण्याऐवजी खऱ्या आयुष्यात आणि ऑफलाईन कामांत जास्त वेळ घालवू शकू, कारण आपली डिजिटल कामे पार्श्वभूमीवर आपला ‘पर्सनल AI’ हाताळत असेल.

भविष्यात हे सर्व शक्य होण्यासाठी केवळ तंत्रज्ञानच नव्हे, तर आपल्या नोकऱ्या, शिक्षण आणि आर्थिक व्यवस्थांनाही या बदलांनुसार अपडेट व्हावे लागेल.

शेवटी, आपण अजून त्या पूर्ण विकसित टप्प्यावर पोहोचलो नसलो तरी, हे एक स्पष्ट संकेत आहेत की कॉम्प्युटर आता केवळ एक साधन राहिले नसून ते ‘कामगार’ बनत आहेत. यापुढे खरे ‘प्रॉडक्ट’ हे एखादे फिजिकल डिव्हाइस नसून, त्या डिव्हाइसद्वारे काम करणारी तुमचीच एक ‘डिजिटल आवृत्ती’ असेल. हे तंत्रज्ञान मानवी जीवनासाठी शाश्वत आणि फायदेशीर ठरेल की नाही, हे भविष्यात आपल्याला या सिस्टिम्स कशा प्रकारे हाताळतो यावर अवलंबून असेल.

(संकलन – श्याम धारासूरकर, Librarian, उरण महाविद्यालय उरण )

लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर- 9892798322

(Please visit the library-blog for more articles )

तुम्ही उद्योजक असाल किंवा मोठे पदाधिकारी, तुम्हाला तुमच्या कंपनीतील कर्मचाऱ्यांची व सहकाऱ्यांची उत्तम साथ लाभली तर तुमच्या उद्योगाची वा कार्यालयाची झपाट्याने प्रगती होईल. परंतु, हे ठाऊक असूनही, बरेचदा आपण कमी पडतो ते कर्मचाऱ्यांची मनं जाणण्यात व त्यामुळेच आपल्या हाताखाली कर्मचारी फारसे टिकत नाहीत.

इंग्रजीत एक म्हण आहे, ‘People Don’t leave jobs, they leave bad bosses’ अर्थात्, एकवेळ कमी पगारावरही कर्मचारी काम करतील पण खडूस बॉसच्या हाताखाली काम करताना त्या कर्मचाऱ्यांची होणारी मानसिक घुसमट सहन करण्याच्या पलीकडे असते आणि अखेरीस कर्मचारी अशा नोकरीला अल्पावधीतच रामराम ठोकतात.

जे आजवर उत्तम बॉस म्हणून लोकप्रिय झाले त्या सगळ्यांना ही गोष्ट माहिती होती आणि म्हणूनच ते वेळोवेळी आपल्या कर्मचाऱ्यांना दोन शब्द कौतुकाचे दिल्यावाचून रहात नसत. एका अभ्यासांती असा निष्कर्ष निघाला की, तुम्ही जर बॉस असाल तर हे लक्षात ठेवा, की तुम्ही जितक्या वेळा तुमच्या कर्मचाऱ्यांवर डाफरता त्याच्या तिप्पट वेळा तुम्ही त्यांचं कौतुक करायला हवं तेव्हाच ते तुमच्यासोबत काम करताना खूश रहातील. यामुळे तुमच्या संपूर्ण कर्मचारी वर्गात नेहमीच आनंदाचे वातावरण राहील यात शंका नाही.

कर्मचाऱ्यांची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी कौतुकाच्या शब्दाबरोबरच मध्येमध्ये त्यांना बक्षीस व प्रोत्साहनपर भेटवस्तू वा अन्य काहीतरी द्यायलाच हवं. अगदी ढेपाळलेल्या कर्मचाऱ्यासाठीही या सर्व बाबी फार प्रेरणादायक ठरतात व तो कर्मचारी लवकरच झटून कामाला लागतो.

याप्रकारे करा कर्मचाऱ्यांचं कौतुक –

• कर्मचाऱ्यांना रागवायचं ओरडायचं असेल तर ते खाजगीत परंतु कौतुक करताना मात्र आवर्जून चारचौघात करा.

• कौतुक करताना पाल्हाळ लावण्याची गरज नाही. अगदी मोजक्या शब्दात आणि टू द पॉईंट बोलून कर्मचाऱ्यांचं कौतुक करा.

• कर्मचाऱ्यांनी केलेल्या जादा कामाबद्दल कधीमधी त्यांचे आभार माना.

• मीटींगमध्ये त्यांच्या कामाची आवर्जून दखल घ्या.

• अध्येमध्ये त्यांच्यासह स्नेहभोजन वा चहापार्टी आयोजित करा.

• त्यांच्या कामासाठी गरजेची अशी वस्तू तुमच्यातर्फे त्यांना भेट म्हणून द्या.

• शब्दांपेक्षा कृती अधिक बोलते हे जाणून कधीतरी त्यांच्या पाठीवर कौतुकाने थाप द्या. थँक यू, ग्रेट जॉब, वेल डन वगैरे म्हणताना हस्तांदोलन करायला आवर्जून पुढे व्हा.

• जबाबदारीचं काम द्या. तुम्ही विश्वास ठेवलात तर त्यांचा स्वतःवरचा विश्वास आपोआप वाढतो.

• चांगले बॉस म्हणजे केवळ गोड बोलणारे बॉस नव्हे. तर जाणीवपूर्वक कर्मचाऱ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी पोषक वातावरण तयार करते तीच व्यक्ती चांगली बॉस होऊ शकते.

जगप्रसिद्ध सॉफ्टस्किल्स ट्रेनर डेल कार्नेगी म्हणतात, ‘लोक पैशासाठी काम करताyत हे जरी खरं असलं तरीही त्यांना त्याहीपेक्षा अधिक हवं असतं ते म्हणजे कौतुक, ओळख आणि बक्षीस ..’

(संकलन – श्याम धारासूरकर Librarian, उरण महाविद्यालय उरण )

लायब्ररी हेल्प लाईन नंबर 9892798322

(Please visit the library-blog for more articles )