मॅक्सवेल माल्ट्झ लिखित सायको सायबरनेटिक्स या पुस्तकातून

सवयीनुसार, तुम्ही एकतर उजवा बूट आधी घालता किंवा डावा. सवयीनुसार, तुम्ही बुटाची लेस बांधताना उजव्या हाताकडील लेस डाव्या बाजूच्या लेसच्या मागून घेता किंवा याच्या उलट करता. उद्या सकाळी लक्षपूर्वक पहा की तुम्ही कोणता बूट आधी घालता आणि लेस कशी बांधता. आता जाणीवपूर्वक असा निर्णय घ्या की, पुढील २१ दिवस तुम्ही दुसरा बूट (नेहमीच्या विरुद्ध पायाचा) आधी घालून आणि वेगळ्या पद्धतीने लेस बांधून एक नवीन सवय लावणार आहात. दररोज सकाळी, जेव्हा तुम्ही अशा विशिष्ट पद्धतीने बूट घालण्याचे ठरवाल, तेव्हा ही साधी कृती तुम्हाला त्या दिवसभरातील विचार करण्याच्या, वागण्याच्या आणि अनुभवण्याच्या इतर जुन्या सवयी बदलण्यासाठीची एक ‘आठवण’ (Reminder) ठरू दे.बुटाची लेस बांधताना स्वतःला सांगा, ‘मी दिवसाची सुरुवात एका नवीन आणि चांगल्या पद्धतीने करत आहे.’ त्यानंतर, जाणीवपूर्वक ठरवा की दिवसभर:

१. मी शक्य तितका प्रसन्न (Cheerful) राहीन.

२. मी इतर लोकांशी थोडे अधिक मैत्रीपूर्ण वागण्याचा आणि तशी भावना ठेवण्याचा प्रयत्न करेन.

३. मी इतरांवर टीका करणे थोडे कमी करेन आणि त्यांच्या दोषांबद्दल, उणिवांबद्दल आणि चुकांबद्दल थोडा अधिक सहनशील होईन. त्यांच्या कृतींचा मी शक्य तितका ‘चांगला’ अर्थ लावेन (त्यांच्या वागण्यामागे वाईट हेतू न शोधता चांगला हेतू शोधेन).

४. ‘यश हे अपरिहार्य आहे’ (ते नक्की मिळणारच आहे) आणि मला ज्या प्रकारचे व्यक्तिमत्त्व बनायचे आहे, तसा मी आधीच आहे, असे समजून मी वागेन. “मी जसा असायला हवे होते, तसा मी आधीच आहे” या भावनेचा मी सराव करेन.

५. मी माझ्या स्वतःच्या मतांमुळे तथ्यांना (Facts) किंवा घटनांना निराशावादी किंवा नकारात्मक रंग देणार नाही.

६. मी दिवसातून किमान तीन वेळा तरी हसण्याचा (स्मितहास्य करण्याचा) सराव करेन.

७. काहीही घडले, तरी मी शक्य तितक्या शांतपणे आणि समंजसपणे प्रतिक्रिया देईन.

८. ज्या निराशावादी आणि नकारात्मक ‘तथ्यांमध्ये’ (परिस्थितीत) मी काहीही बदल करू शकत नाही, त्यांच्याकडे मी पूर्णपणे दुर्लक्ष करेन आणि त्यांच्यासाठी माझे मन बंद करेन.

हे सोपे आहे का? तर होय. पण वागणे, अनुभवणे आणि विचार करणे या, वर दिलेल्या प्रत्येक सवयीचा तुमच्या ‘आत्म प्रतिमेवर’ (Self-image) एक फायदेशीर आणि रचनात्मक प्रभाव नक्कीच पडतो. २१ दिवस याप्रमाणे कृती करून पहा. त्यांचा प्रत्यक्ष “अनुभव” घ्या, आणि पहा की तुमची चिंता, अपराधीपणाची भावना आणि इतरांबद्दलची कटुता कमी झाली आहे की नाही; तसेच तुमचा आत्मविश्वास वाढला आहे की नाही.

( मॅक्सवेल माल्ट्झ लिखित सायको सायबरनेटिक्स या पुस्तकातून )

(संकलन – श्याम धारासूरकर, ग्रंथपाल, उरण महाविद्यालय उरण )
लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर- 9892798322