काहीतरी खूप मोठं घडत आहे

आज आपण अशा एका वळणावर उभे आहोत जिथे जग पूर्णपणे बदलण्याच्या तयारी आहे. फेब्रुवारी २०२० मध्ये जेव्हा आपण ‘को*विड’बद्दल ऐकत होतो, तेव्हा कोणालाच वाटले नव्हते की पुढच्या ३ आठवड्यांत संपूर्ण जग ठप्प होईल. मॅट शुमर (Matt Shumer), जे ‘HyperWrite’ या प्रसिद्ध AI कंपनीचे CEO आहेत, त्यांच्या मते आपण सध्या AI च्या बाबतीत त्याच टप्प्यावर आहोत.

मॅट शुमर हे गेल्या ६ वर्षांपासून AI क्षेत्रात काम करत आहेत आणि त्यांनी अनेक यशस्वी AI प्रॉडक्ट्स तयार केले आहेत. अलीकडेच त्यांनी “Something Big Is Happening” (काहीतरी खूप मोठे घडत आहे…) नावाचा एक लेख लिहिला, जो अवघ्या चोवीस तासात चार कोटीहून जास्त लोकांनी वाचला. त्या लेखातील काही महत्वाचे मुद्दे वाचकांसाठी येथे मांडत आहे.
=====================================================
माझ्या मित्रांनो, आपण एका अशा वळणावर उभे आहोत जिथे जग पूर्णपणे बदलण्याच्या तयारीत आहे. फेब्रुवारी २०२० ची आठवण करून पहा. जर तुम्ही बारकाईने लक्ष दिले असेल, तर परदेशात एक व्हायरस पसरतोय यावर काही लोक चर्चा करताना दिसले असतील. पण आपल्यापैकी बहुतेकांचे त्याकडे लक्ष नव्हते. स्टॉक मार्केट तेजीत होते, तुमची मुले शाळेत जात होती, तुम्ही सहलींचे नियोजन करत होता. तेव्हा जर कोणी तुम्हाला सांगितले असते की लोक टॉयलेट पेपरचा साठा करत आहेत, तर तुम्हाला ते वेडे वाटले असते. पण फक्त तीन आठवड्यांत संपूर्ण जग बदलले. तुमची ऑफिसं बंद झाली आणि आयुष्य असे काही बदलले ज्यावर एक महिना आधी तुमचा स्वतःचाही विश्वास बसला नसता.

मी आज हे सर्व तुम्हाला सांगतोय कारण मी गेल्या सहा वर्षांपासून AI स्टार्टअप्स उभारत आहे आणि या क्षेत्रात गुंतवणूक करत आहे. मी या जगात वावरतोय. माझे कुटुंब, मित्र आणि ज्यांची मी काळजी करतो अशा लोकांसाठी मी हे लिहितोय, कारण मला त्यांना साध्या ‘कॉकटेल पार्टी’मधील उत्तरांपेक्षा खरे सत्य सांगायचे आहे. सत्य हे आहे की, आपण सध्या एका अशा ‘दिसण्यापेक्षा मोठा’ असलेल्या लाटेच्या टप्प्यावर आहोत, जी कोविडपेक्षाही अधिक प्रभावी ठरणार आहे.

मी AI क्षेत्रात काम करत असलो तरी, भविष्यात काय घडणार आहे यावर माझे किंवा या उद्योगातील बहुतेकांचे कोणतेही नियंत्रण नाही. हे भविष्य केवळ काही मोजक्या कंपन्यांमधील (OpenAI, Anthropic, Google DeepMind) काही शंभर संशोधकांकडून घडवले जात आहे. आम्ही फक्त या जमिनीला बसणारे धक्के सर्वात आधी अनुभवतोय.
मला हे सर्व इतके खात्रीने सांगता येतेय कारण हे माझ्या स्वतःच्या बाबतीत आधी घडले आहे. तंत्रज्ञान क्षेत्राबाहेरील लोकांना हे अद्याप उमजलेले नाही की, आम्ही फक्त भाकिते करत नाही आहोत, तर आमच्या स्वतःच्या नोकऱ्यांमध्ये जे घडले आहे त्याबद्दल आम्ही तुम्हाला सावध करत आहोत. पूर्वी AI हळूहळू प्रगती करत होते, पण २०२५ पासून प्रगतीचा वेग इतका प्रचंड वाढला की प्रत्येक नवीन मॉडेल आधीच्या मॉडेलपेक्षा खूप पटीने सरस ठरू लागले. ५ फेब्रुवारी २०२६ रोजी जेव्हा GPT-5.3 Codex आणि Claude Opus 4.6 लाँच झाले, तेव्हा मला जाणीव झाली की पाणी आता छातीपर्यंत आले आहे
.
आता मला माझ्या कामात तांत्रिक मदतीची गरज उरलेली नाही. मी फक्त साध्या इंग्रजी भाषेत मला काय हवे आहे ते लिहितो आणि ते काम आपोआप पूर्ण होते. हे केवळ एक कच्चा मसुदा नसून, मी स्वतः केले असते त्यापेक्षाही दर्जेदार काम AI करतेय. गेल्या काही महिन्यांपर्यंत मला AI ला वारंवार सूचना द्याव्या लागायच्या, चुका सुधाराव्या लागायच्या. पण आता तसे नाही. मी फक्त कामाचे स्वरूप सांगतो, संगणकापासून चार तास लांब जातो आणि परत येतो तेव्हा काम १००% पूर्ण झालेले असते. AI कडे आता केवळ माहिती नाही, तर ‘जजमेंट’ आणि ‘टेस्ट’ (अभिरुची) देखील आली आहे
.
याचा एक प्रॅक्टिकल अनुभव मी तुम्हाला देतो. मी AI ला सांगतो, “मला हे अ‍ॅप बनवायचे आहे, त्याचे स्वरूप असे असावे.” आणि ते AI हजारो ओळींचे कोड लिहिते. एवढेच नाही, तर ते स्वतः अ‍ॅप उघडून पाहते, बटणांवर क्लिक करते, एखाद्या माणसाप्रमाणे त्याची चाचणी घेते. जर त्याला एखादी गोष्ट आवडली नाही, तर ते स्वतःहून त्यात सुधारणा करते. जेव्हा ते मला सांगते की “अ‍ॅप तयार आहे”, तेव्हा ते सहसा परिपूर्ण असते.
हे सर्व इतक्या वेगाने का घडतेय? कारण AI आता स्वतःलाच तयार करण्यात मदत करत आहे. GPT-5.3 Codex हे पहिले मॉडेल आहे ज्याने स्वतःला विकसित करण्यासाठी मोलाची कामगिरी बजावली आहे. जसा जसा हा ‘फीडबॅक लूप’ फिरतोय, तसा तसा प्रगतीचा वेग वाढत चालला आहे. याला संशोधक ‘इंटेलिजन्स एक्सप्लोजन’ (बुद्धिमत्तेचा स्फोट) म्हणत आहेत. २०२७ पर्यंत आपल्याकडे अशा सिस्टिम्स असतील ज्या जवळपास प्रत्येक कामात कोणत्याही माणसापेक्षा अधिक हुशार असतील.
येणाऱ्या काळात याचा नोकऱ्यांवर प्रचंड परिणाम होणार आहे. अँथ्रोपिकचे CEO डारियो अमोदेई यांनी भाकीत केले आहे की ५०% एन्ट्री-लेव्हल व्हाईट कॉलर नोकऱ्या येत्या १ ते ५ वर्षात नष्ट होतील. हे कोणत्याही मागील ऑटोमेशनपेक्षा वेगळे आहे कारण AI हे केवळ एक कौशल्य नाही, तर ते मानवी बुद्धिमत्तेचाच पर्याय बनत आहे. कायदा, वित्त, औषधोपचार, अकाऊंटिंग किंवा सॉफ्टवेअर इंजिनिअरिंग—यांपैकी काहीही यातून सुटणार नाही.

या सर्वांचा अर्थ असा नाही की आपण हतबल व्हावे. पण आता सावध होण्याची वेळ आली आहे. जर तुम्ही आजही मोफत AI टूल्स वापरत असाल, तर तुम्ही जगाच्या तुलनेत एक वर्ष मागे आहात. तुम्हाला खरोखरच या लाटेवर स्वार व्हायचे असेल, तर पेड व्हर्जन्स वापरा आणि रोज किमान एक तास या टूल्ससोबत घालवा. जो माणूस ३ दिवसांचे काम १ तासात करून दाखवेल, तोच या नवीन युगात टिकून राहील. हा काळ भीतीचा नाही, तर स्वतःला अपडेट करण्याचा आहे. लक्षात ठेवा, हे तंत्रज्ञान आता थांबणार नाही, ते फक्त अधिक वेगवान होणार आहे.

— *मॅट शुमर*

(संकलन – श्याम धारासूरकर, Librarian, उरण महाविद्यालय उरण)
लायब्ररी हेल्पलाईन नंबर 9892798322
===================